نهم ربيع الاول، آغاز ولايت امام زمان ( عجل الله تعالى فرجه الشریف)، نويد بخش ولايتي ديگر از ائمه اطهار (علیهم السلام) و آخرين پناه و اميد انسان هاي خسته و زخم ديده از غم ظالمان است، آنان که تمامي دردها را به جان خريده اند و منتظرند تا خاک پاي او را توتياي چشمان خود کنند و نواي دل انگيز توحيد را از زبان آخرين منجي و مصلح جهان به گوش جان بشنوند.
در روايتى ‏از کتاب غيبت، آمده است که عده‏ اى از اصحاب امام عسکرى(علیه السلام) براي ولايت پس از يازدهمين امام شيعيان نزد امام گرد آمده بوديم و از وى درباره حجت ‏و پيشواى پس از او پرسش مى ‏کرديم، در اين مجلس چهل مرد حضور داشتند.
"عثمان بن سعيد بن عمر عمرى" بپا خاست ‏و گفت: فرزند رسول خدا مى‏ خواهم درباره مطلبى از شما سؤال کنم که‏ خود بدان داناتر از من هستي.
امام به او فرمود: بنشين عثمان! عثمان ناراحت‏ شد و مي خواست ازمجلس خارج شود که
اما فرمود: کسى بيرون ‏نرود، هيچ کدام از ما بيرون نرفتيم ، تا پس از ساعتى که امام، عثمان را صدا زدند و عثمان روى پاهايش برخاست. امام فرمود: آيا شما را به خاطر مطلبى که آمده ‏ايد، آگهى دهم؟
همه گفتند: آرى اى فرزند رسول خدا.
امام فرمود: شما آمده ‏ايد تا درباره حجت پس از من سؤال کنيد و همه گفتند: آرى. ناگهان پسرى زيبا رويي را ديديم ، شبيه ‏تر از هرکسى به امام عسکرى
وآنگاه امام فرمود: اين پس از من پيشواى شماست و جانشين ‏من بر شما ، او را فرمان بريد و پس از من به تفرقه دچار نشويد که در دين ‏خويش به هلاکت افتيد، بدانيد که شما پس از اين روز او را نخواهيد ديد تا عمرش کامل گردد ، از عثمان بن سعيد آنچه را مى‏ گويد بپذيريد و فرمان‏ او را اطاعت کنيد که او جانشين امام شماست و کار به دست اوست.
روز جمعه، هشتم ربيع الاول سال 260 هـ.ق، امام حسن عسکري (علیه السلام) پس از اين که نماز صبح را خواند، بر اثر زهري که هشت روز قبل معتمد به ايشان خورانده بود، به شهادت رسيد.
اين حادثه در شرايطي روي داد که امام يازدهم افزون بر اين که مانند پدران خود زمينه را براي غيبت آماده کرده بود، شب پيش از شهادت شان، دور از چشم مأموران خليفه، نامه هاي بسياري به شهرهاي شيعه نشين فرستادند.
خبر شهادت امام در سراسر شهر سامرا پيچيد و مردم به احترام او عزاداري کردند و به گفته مورخان، در روز شهادت امام، سامرا به صحراي قيامت تبديل شده بود.
عثمان بن سعيد عمري، به نمايندگي از حجت بن الحسن (علیه السلام) متصدي غسل و کفن و دفن حضرت شد و بر اساس گفته شيخ صدوق، خود امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) با کنار زدن عمويش جعفر که قصد نمازگزاردن داشت، بر بدن پدر بزرگوارش نماز خواند.
حکومت عباسي از مدت ها پيش بر اساس سخن رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و امامان معصوم (علیهم السلام) مبني بر اين که مهدي فرزند امام حسن عسکري (علیه السلام) است، امام يازدهم را زير نظر داشت و مراقب بود تا فرزندي از ايشان نماند، ولي امام يازدهم با پنهان نگه داشتن خبر ولادت فرزندش اين نقشه را باطل کرده بود.
پس از شهادت امام کم کم خبر فرزندي به نام مهدي (عجل الله تعالی فرجه) پخش شد و تلاش چند باره خليفه عباسي براي يافتن ايشان به نتيجه نرسيد.
عثمان بن سعيد، نائب اول امام بود و با آغاز غيبت ولي عصر (عجل الله تعالی فرجه) توقيعات حضرت را به شيعيان مي رساند. از همين زمان بود که شيعيان براي نخستين بار طعم غيبت را چشيدند.
آغاز غيبت صغرا مصادف با آغاز امامت حضرت مهدي (عجل الله تعالی فرجه) بود تا مردم آرام آرام با مفهوم غيبت امام آشنا شوند و بتوانند تا آن زمان که به اشتباه خود پي مي‌برند و به وظايف خود در برابر امامان آگاه مي‌شوند، همچنان ديندار بمانند.
در دوران غيبت صغرا چهار نايب خاص، امر وساطت ميان امام (علیه السلام) و شيعيان را به عهده داشته و احکام دين را از وجود اقدس امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) گرفته و در اختيار شيعيان مي‌گذاشتند.
پيامبر اکرم (صلی الله علیه و اله) درباره ولادت دوازدهمين امام شيعيان فرمودند: "مهدي از فرزندان من است، نامش نام من (م ح م د) و کنيه اش کنيه من (ابوالقاسم) است، ‌در صورت و سيرت از همه کس به من شبيه تر است. براي او غيبتي است که در آن مردم دچار حيرت مي گردند و بسياري از دسته ها و گروه هاي مردم، گمراه مي شوند، آنگاه مانند ستاره تاباني از پرده غيبت بدر آيد و زمين را پر از عدل و داد کند آن چنان که پر از ظلم و ستم شده باشد."
حضرت امام موسي کاظم (علیه السلام) درباره اعمال منتظران آخرين منجي اينگونه فرموده اند: "خوشا به حال آن دسته از شيعيان ما که در غيبت قائم ما به دوستي ما چنگ مي زنند و بر محبت ما ثابت مي مانند و از دشمنان ما بيزاري مي جويند. آنها از ما و ما از آنها هستيم. آنها به ما به عنوان امامانشان دلبسته اند و ما نيز از آنها خشنود مي باشيم. خوشا به حال آنان ، به خدا قسم، آنان روز قيامت در درجه ما خواهند بود."
از حضرت عبدالعظيم حسني نيز در خصوص فضيلت شيعيان در زمان غيبت نقل شده است که گفت: ‌حضرت امام جواد (علیه السلام) فرمود: "بهترين کارهاي شيعيان ما، انتظار فرج امام زمان است."
در توقيعي که به خط امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) نوشته شده، آمده است: "براي تعجيل فرج، بسيار دعا کنيد، ‌زيرا خود دعا کردن براي تعجيل فرج، فرج است."
مرحوم سيد بن طاووس در کتاب مهج الدعوات از حضرت صادق (علیه السلام) درباره انتظار فرج روايت مي کند که آن حضرت فرمودند: "به زودي به شبهاتي برخورد مي کنيد بدون اين که دسترسي به دانش و يا امام هدايت کننده داشته باشيد، هيچ کس ازاين شبهه ها نجات نمي يابد، مگر آن کس که دعا کند به دعاي غريق؛ راوي پرسيد: دعاي غريق چيست؟‌حضرت فرمودند: توسل به امام زمان (عجل الله تعالی فرجه)
در توقيعي که از ناحيه مقدسه امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) براي مرحوم شيخ مفيد نوشته شده، نيز آمده است:
"ما در رعايت حال شما کوتاهي نمي کنيم و ياد شما را از خاطر نبرده ايم و اگر جز اين بود،‌ از هر سو گرفتاري به شما رو مي آورد و دشمنان، شما را از ميان مي بردند،‌ پس تقواي الهي پيشه سازيد."
پس از گذشت 70 سال از غيبت صغرا، غيبت کبراي آن حضرت آغاز شده و تاکنون ادامه دارد، انسان هاي بسياري منتظر ديدارش بودند و اين توفيق را در دنيا نيافتند که ديده به ديدارش روشن سازند، اميد است ما در زمره کساني باشيم که در عمر کوتاه دنياي خود از ديدارش محروم نشويم.